Natura dała nam morze i rzeki. Czy potrafimy te dobra wykorzystać, połączyć Bałtyk z Adriatykiem i Morzem Czarnym i zdynamizować współprace z krajami Azji i Afryki?
W części pierwszej (henrykpolcik.nowyekran.pl) artykułu podana została informacja o niektórych korzyściach połączenia wodnego trzech mórz oraz o staraniach włączenia tego tematu do naszej prezydencji UE. Wystosowaliśmy w tej sprawie pisma do władz RP oraz do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego prof. J. Buzka. W tej publikacji podane są informacje przybliżające połączenie między morzami Północy i Południa.
Historia
„Przyroda rozdzieliła zapasy energii rozsądnie i sprawiedliwie. W górach alpejskich, pozbawionych zapasów węgla, gromadzi ona bowiem w lodowcach i w jeziorach górskich zapasy wód opadowych, dostarczające w porze letniej stałe ilości wody, które przy tamtejszych wielkich spadkach umożliwiają wytwarzanie wielkich sił wodnych tanim kosztem, które przekształcone w energię elektryczną mogą być rozprowadzone na znaczne obszary kraju. Na równinach mamy węgiel, a małe spadki wodne mogą być z łatwością przekształcone w bardzo dobre drogi wodne. Sieć wodna wraz z kanałami wybudowanymi na tych terenach umożliwią przewożenie w głąb kraju węgla i innych dóbr tanim kosztem” [1].
Czy wykorzystamy dobra natury?
Szansą rozwoju gospodarczego dla Polski i Europy Środkowej jest budowa połączeń wodnych takich jak Odrzańska Droga Wodna, połączenie Dunaj-Odra- Łaba, Kanał Śląski, Górna i Dolna Wisła. I dalej: połączenie mórz Bałtyku z Adriatykiem i Morzem Czarnym. Rozbudową wymienionych połączeń i współpracą w tym zakresie z Polską zainteresowane są m.in. Czechy i Słowacja (powołano międzynarodowe grupy robocze). W dniu 29.09.2009 roku w Ostrawie Czechy przedstawiły projekt uruchomienia drogi wodnej Dunaj-Odra-Łaba (DOL).WRegionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego wpisano: „ połączenie województwa poprzez Kanał Gliwicki i Odrę z systemem śródlądowych dróg wodnych Europy”[5]. Opracowano programy : Program dla Odry-2006 i Program Wisła 2020 [6].
Wiele środowisk zawodowo związanych z drogami wodnymi, pracowników naukowych, organizacji pozarządowych zaniepokojonych stanem naszych rzek i kanałów postulowało podjęcie przez nasze władze rzeczywistych prac ukierunkowanych na rewitalizację dróg wodnych w Polsce.
Odbudowa dróg wodnych to nie tylko rozwój żeglugi śródlądowej, ale również budowa elektrowni wodnych, zabezpieczeń przeciwpowodziowych i przeciw-suszowych oraz ochrona środowiska. Pilną sprawą jest włączenie Polski do transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T, Trans-European Networks). Sieci transeuropejskie to program przygotowany przez Unię Europejską obejmujący transeuropejskie sieci transportowe(TEN-T), energetyczne(TEN-E) i telekomunikacyjne (eTEN). Struktura sieci transportowej jest dostępna na stronie: ec.europa.eu/transport/infrastructure/connecting/doc/revision/annexe-i-vol02.pdf.
W dniu 25.05.2009 roku delegacja Komisji Europejskiej, której przewodniczył p.Valente de Oliveira , przedstawiła w Warszawie założenia m.in. wdrożenia programu NAIADES (Zintegrowany Europejski Program Działań na rzecz Rozwoju Żeglugi Śródlądowej) przyjętego przez KE w dniu 17.01.2006r. Program ten przewiduje m.in. usprawnienie ogólnoeuropejskiego transportu śródlądowego przy jednoczesnym poszanowaniu wymogów w dziedzinie środowiska naturalnego[5].
Państwa europejskie zawarły porozumienie o śródlądowych drogach wodnych międzynarodowego znaczenia zwanego AGN (European Agreement on Main Inland Waterway of International Importance). Wszystkie kraje sąsiadujące z Polską podpisały Porozumienie. Polska również powinna przystąpić do tego porozumienia. W dniu 26 marca 2008 roku wstąpiła do Porozumienia AGN Białoruś i jest zainteresowana współpracą z Polską w obszarze żeglugi śródlądowej (połączeniem wodnym Wschód-Zachód)[5].
W roku 2011 problemy dróg wodnych omawiane były m.in. na konferencjach w Szczecinie, Bydgoszczy i Krakowie.
W Krakowie w dniu 18.10.2011r zorganizowano spotkanie w sprawie ochrony przeciwpowodziowej, zapobiegania wystąpieniu strat i łagodzeniu skutków działania żywiołu w relacji z zagadnieniami zagospodarowania przestrzennego oraz perspektyw i zagrożeń żeglugi śródlądowej. W części poświęconej żegludze śródlądowej prezentowane były następujące tematy :
· Uwarunkowania prawno-organizacyjne transportu wodnego na Odrze w kontekście szans, jakie niesie UE [J. Pyś - Wrocław];
· Kanał Śląski- połącznie aglomeracji małopolskiej i śląskiej wspólną drogą wodną [W. Bosak – Kraków];
· Projekt D-O-Ł szansą dla rozwoju żeglugi śródlądowej i współpracy regionalnej [M. Przybylski – Kędzierzyn-Koźle];
· Uwarunkowania niezbędne do uruchomienia procesu realizacji rozwoju żeglugi w Polsce [S. Staniszewski – Gliwice]
W czasie konferencji zwróciłem się z apelem do wojewody Małopolski Stanisława Kracika o wsparcie naszych starań włączenia do Polskiej Prezydencji UE tematu :„Połączenie wodne Bałtyk-Adriatyk–Morze Czarne” (Nowy Ekran).
W dniu 18.10.2011r. podpisano list intencyjny budowy stopnia wodnego Niepołomice [www.niepolomice.eu]. Miłośnicy ziemi niepołomickiej o naprawę żeglugi w swojej okolicy starają się od lat. W planach Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Niepołomickiej Wisła ma być połączona kanałem z Odrą i dalej włączona do sieci dróg wodnych Europy.
Z inicjatywy Związku Miast Nadwiślańskich powstał „Program dla Wisły i jej Dorzecza 2020” (Program Wisła 2020). Celami tego programu są m.in. ochrona przed powodzią, suszą, umożliwienie rozwoju gospodarczego oraz szeroko rozumiana ochrona środowiska. Program wraz mapą głównych rzek Wisły, Odry i ich dopływami znajduje się na stronie www.zmn.org.pl.
Centralny Korytarz Transportowy Północ-Południe.
Oś transportowa oparta o Odrę jest najkrótszym i najbardziej optymalnym powiązaniem obszaru Morza Bałtyckiego z obszarem Morza Adriatyckiego i jest to korytarz transportowy spełniający wymogi gospodarcze i społeczne Unii[4]. W okresie długoterminowym przewidywane jest wybudowanie kanału między Odrą a Dunajem. Projekt ten wzbudził duże zainteresowanie strony czeskiej.
Na zdjęciu (źródło: http://cetc.pl) pokazany jest ogólny schemat Korytarza Północ-Południe. Projekt ten umożliwia połączenie z Europejską Drogą Wodną „Ren-Men-Dunaj” i dalej z Morzem Czarnym[3].
Zawarte zostało Międzyregionalne Porozumienie na rzecz utworzenia Środkowoeuropejskiego Korytarza Transportowego (CETC) podpisane z inicjatyw województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego i dolnośląskiego oraz regionów Skania (Szwecja), Hradec Kralove(Czechy) i Bratysława ( Słowacja).
Budowę Centralnego Korytarza Północ-Południe omawiano na konferencji (wrzesień 2011r.) w Szczecinie. W konferencji tej uczestniczył również Minister Infrastruktury C. Grabarczyk. Małopolska również jest zainteresowana włączeniem Kanału Śląskiego do Korytarza CETC-ROUTE 65.
Ilustracja połączenia Odry z Dunajem podana jest na stronie: http://bi.gazeta.pl/im/4/7253/m7253114.jpg.
Na stronie http://www.zegluga.wroclaw.pl/news.php?readmore=898 można znaleźć informacje (mapy) o połączeniu Wisły z Odrą Kanałem Śląskim.
Mapa śródlądowych dróg wodne w Polsce podana jest na stronie: http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=311.
Uwagi końcowe
W pierwszej części publikacji(NE) zwróciłem uwagę na korzyści związane z transportem rzecznym. Dla przykładu warto zwrócić jeszcze uwagę, że transport rzeczny jest wykorzystywany m.in. do przewozu samochodów statkami rzecznymi i morsko-rzecznymi (Francja, Wielka Brytania) i…. śmieci (Holandia, W. Brytania). Jest wiele opracowań z tego zakresu dostępnych również w Internecie.
W Polsce drogami wodnymi przewozi się m.in. rudy metali, węgiel kamienny, piasek, żwir i elementy metalowe o dużych rozmiarach i ludzi(turystyka wodna- www.drogiwodne.ukw.edu.pl).
Uwzględniając tendencje rozwoju dróg wodnych w Europie, naszą obecną i przyszłą współpracę z krajami Azji i północnej Afryki powinniśmy w szybkim tempie nadrabiać zaległości w tym obszarze. Środowiska zawodowo związane z drogami śródlądowymi, wyższe uczelnie, organizacje pozarządowe i samorządy mogą stworzyć wspólną organizację, która będzie w Polsce pilotować rozwój gospodarczy oparty na wykorzystaniu naszych rzek i Bałtyku.
Źródła
1. R.Ingarden: Skutek Gospodarczy projektowanych w Królestwie Kongresowym kanałów żeglownych; Krakowskie Towarzystwo Techniczne, Kraków, Druk Wł. Portugalskiego Kraków XXII, 1920
2. J.Grela, G.Polańska, H.Połcik:Kraków portem trzech mórz ?, Konf. Kraków-Łagiewniki-2009, GUNS’09, www.guns.net.pl
3. Wywiad z Franzem Lücklerem dyrektorem Infrastruktury Strategicznej Kraju Związkowego Styrii – w Austrii, www.bipress.pl
4.Rozmowa z W. Drożdżem wicemarszałkiem województwa zachodniopomorskiego, www.bipress.pl
5. W.Bosak : INTERPELACJA w Sejmiku Małopolskim w sprawie dróg wodnych w Małopolsce (2010.03.29-www.guns.net.pl )
6. Program dla Odry -2006(www.programodra.pl); Program Wisła 2020(www.zmn.org.pl)
W sprawie rewitalizacji Szczecińskiej Stoczni przedstawiciele stowarzyszeń i organizacji pozarządowych wystosowali APEL do Ministra Sprawiedliwości. Problem wznowienia budowy statków będzie omawiany na spotkaniu w KRAKOWIE. 
Podziemny ALPEJSKI KANAŁ WODNY to projekt połączenia Dunaju z Adriatykiem. Przedłużenie takiego połączenia do Bałtyku będzie korzystne dla Europy. Załączamy streszczenie w j. angielskim (summary). 
Połączenie wodne ze Wschodem. Omówiono inicjatywy współpracy zarówno w relacjach lokalnych, międzyrządowych jak też na forum międzynarodowym. Zwrócono uwagę na problem połączeń wodnych w świetle katastrofy czarnobylskiej. 
http://nm.dz.com.pl/pix/grafikiPOLSKA/kanal.jpg
http://wiadomosci.wp.pl/kat,12571,title,Kanal-Slaski-polaczy-Odre-z-Wisla,wid,11680061,wiadomosc.html
Przyznam że mam niepokój jak to zostanie zaprojektowane i zbudowane, tam muszą chodzić potężne zestawy barek, inaczej wozić balię do Morza Czarnego taką okrężną trasą to absurd.
Chciałbym też połączenia Oświęcimia z Gliwicami może doliną Kłodnicy i Mysłowicami, bo tam była droga wodna dawniej. I dalej Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza. Niech Śląsk i Zagłębie mają sieć kanałów. Ponadto nie rozumiem dlaczego Wisła nie jest spławna powyżej Oświęcimia, można uspławnić Sołę przynajmniej do Żywca. Skawę do Suchej Beskidzkiej.
I to połączenie z Dunajem... ech. Z Małopolski aż się prosi krótszy wariant, po co tak krążyć. To podważa sens ekonomiczny spławiania towarów z Krakowa i okolic właśnie w okolice Morza Czarnego. Tu trzeba skrótu, przynajmniej w II etapie. Chyba trzeba kursu na Dunaj z okolic Krakowa w miarę możliwości dolinami nawet małych rzek (ale nie Dunajcem) i na Słowację. Kanał wymaga śmiałości, ale jednak różnica poziomów... nie może być śluz zbyt wiele.
http://bi.gazeta.pl/im/4/7253/m7253114.jpg
http://bi.gazeta.pl/im/4/7253/m7253114.jp (g)
W sprawie „…
I to połączenie z Dunajem... ech. Z Małopolski aż się prosi krótszy wariant, po co tak krążyć. To podważa sens ekonomiczny spławiania towarów z Krakowa i okolic właśnie w okolice Morza Czarnego. Tu trzeba skrótu, przynajmniej w II etapie. Chyba trzeba kursu na Dunaj z okolic Krakowa w miarę możliwości dolinami nawet małych rzek (ale nie Dunajcem) i na Słowację. Kanał wymaga śmiałości, ale jednak różnica poziomów... nie może być śluz zbyt wiele.
……………..
”
proponuje napisać do Koordynatora ds. Promocji i Rewitalizacji Wiślanego Szlaku Żeglownego (Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Niepołomickiej – http://ziemia.niepolomice.pl/viewpage.php?page_id=9 )
Może coś wymyślicie.
Pozdrawiam
Henryk Połcik
Poza tym widać że kanałami związani jesteśmy z Niemcami, dojdą Czechy itd, ale co ze wschodem szeroko pojętym? Tu są dopiero prawdziwe możliwości, Białoruś, Ukraina, Rosja. Tam trzeba budować wielkie kanały, drogi wodne. Z Niemcami nie damy rady konkurować. Nie dajmy się zwariować, jednak transport kolejowy jest bardzo efektywny, a TIR-y niesłychanie szybkie, wygodne.
„Kanał Śląski” :
Był referat na konferencji w Krakowie :
Kanał Śląski- połączenie aglomeracji małopolskiej i śląskiej wspólną drogą wodną [W. Bosak – Kraków];
Nie wiem kiedy będzie publikacja.
………………
„….ale co ze wschodem szeroko pojętym? Tu są dopiero prawdziwe możliwości, Białoruś, Ukraina, Rosja.”
Zgadzam się. W artykule napisałem:
„W dniu 26 marca 2008 roku wstąpiła do Porozumienia AGN Białoruś i jest zainteresowana współpracą z Polską w obszarze żeglugi śródlądowej (połączeniem wodnym Wschód-Zachód)[5].”
Jest propozycja partnerstwa wschodniego.
Na mnie może Pan liczyć, północną granicę mojej gminy stanowi Wisła i pusty, niszczejący kanał żeglowny, zatem niezmiernie zależy mi na umiejscowieniu portu, choćby przystani ze składem przy nim, połączeniem drogowym z Drogą Krajową i kolejowe ze stacją kolejową jaką mamy (możliwość rozbudowy bocznic). Można też zbudować do portu na kanale podziemne przenośniki taśmowe do transportu miejscowego, naszego żwiru, oraz docelowo węgla z kopalni jaka ma powstać. Ta kopalnia może być dla nas szansą na budowę infrastruktury portu, który może obsługiwać powiat oświęcimski i chrzanowski po części, oraz wadowicki, przecież rzeka Skawa także może być skanalizowana do żeglugi. Poza tym dawniej istniała linia kolejowa ze Skawce przez Wadowice, Spytkowice do Trzebini. Można by to wszystko poukładać, odbudować, dobudować nową linię kolejową w razie potrzeby.
Niestety m.in ta PRZEKLĘTA NATURA 2000 weszła, porąbani zieloni z Oświęcimia-Śląska-Krakowa, ech i wędkarze zrobili sobie rezerwat, mafia kolejna z myśliwymi. I samorządowcy bez wizji, ich wizja to kanalizacja za 50 mln przy dochodzie najwyżej kilku milionów na inwestycje wszystkie. Barany wszędzie zadłużające gminy, Polskę, Polaków jak Grecję.
www.d-o-l.cz/
….
(…Białoruś, Ukraina, Rosja)”
….
W Krakowie-Łagiewnikach (2009 –www.guns.net.pl) był referat:
Kanał Bydgoski wczoraj i dziś- znaczenie dla miasta, województwa i Polski (M.K.)
…..
Dobry pomysł ..” to proszę pomyśleć nad odpowiednim portalem internetowym promującym te projekty. Na pewno NE wspomoże.”
Odpowiem w listopadzie.